حفظ کردن مطالب یکی از مهارت‌هایی است که باید چه برای کنکور و چه برای آزمون‌های مدرسه فرا بگیریم. ولی مسئله این است که اگر این حفظ کردن اصولی و کاربردی نباشد، نه تنها تاثیر مثبت ندارد بلکه تاثیری عکس نیز خواهد داشت. در نتیجه یادگیری اصولی این مهارت در موفقیت امتحانات و کنکور نقش اساسی دارد. در این نوشتار در ابتدا میخواهیم انواع حافظه و حفظ کردن را شرح دهیم و سپس نکات کاربردی برای حفظ کردن سریع برای کنکور را متذکر شویم. قطعا با یادگیری این مطالب راحت‌تر می‌توانیم مطالب را به خاطر سپاریم و بعد از گذشت زمان آن را سریع‌تر به خاطر آوریم. با ما همراه باشید.

تقسیم‌بندی انواع حافظه

قبل از این که با علت‌های فراموشی و نکات یادگیری اصول حفظ کردن سریع برای کنکور آشنا شویم، بهتر است انواع حافظه را بشناسیم:

حافظه‌ی حسی

گنجایش این نوع حافظه زیاد است ولی ماندگاری مطالب در آن کوتاه است. به طوری که هر مطلب حدود ۳ تا ۵ ثانیه در آن باقی می‌ماند. در صورتی که به مطالب فکر شود، مطالب از این حافظه به حافظه کوتاه‌مدت منتقل می‌شوند.

حافظه کوتاه‌مدت

ماندگاری اطلاعات در این حافظه حدود ۱۵ تا ۳۰ ثانیه است. در هنگام درس خواندن مطالب وارد حافظه‌ی کوتاه‌مدت ما می‌شود و علت این که این مطالب پس از مدتی فراموش می‌شوند، این است که وارد حافظه‌ی بلندمدت ما نشده‌اند. در واقع ورود مطالب هنگام درس خواندن به حافظه‌ی کوتاه‌مدت در تمام افراد وجود دارد؛ ولی چیزی که باعث موفقیت فرد در کنکور می‌شود، انتقال این اطلاعات به حافظه‌ی بلندمدت است.

حافظه‌ی بلندمدت

ماندگاری مطالب در این حافظه بسیار زیاد و طولانی و تقریبا ابدی است. می‌توان گفت ظرفیت این حافظه هم پایان ناپذیر است. در نتیجه باید سعی کنیم مطالب خواندنی و حفظ کردنی را با روش‌های اصولی به این حافظه منتقل کنیم.

حفظ کردن مطالب یا یادگیری آن‌ها؟

معمولا دانش‌آموزان مطالب درسی را به صورت طوطی‌وار حفظ می‌کنند و نمره‌های خوبی هم در امتحانات کسب می‌کنند. با این حال در کنکور نمی‌توان از این روش استفاده کرد؛ چرا که حجم مطالب کنکور بسیار زیاد است و هرگز فرصت نخواهیم کرد که خط به خط این مطالب را حفظ کنیم و به ذهن بسپاریم. مشکل دیگر این روش این است که مطالب پس از مدتی از ذهن شما پاک می‌شوند، در حالی که شما احتیاج دارید مدتی طولانی این مطالب را در حافظه خود نگه دارید.

حفظ کردن سریع برای کنکور
باید سعی کنیم مطالب خواندنی و حفظ کردنی را با روش‌های اصولی به این حافظه‌ی بلندمدت منتقل کنیم

تکنیک‌های حفظ کردن سریع برای کنکور

  • تصویرسازی: داشتن یک تصویر کلی از مطلبی که می‌خواهید یاد بگیرید، کمک زیادی به حفظ کردن سریع آن مطلب می‌کند. یک تصویر می‌تواند شامل هزاران هزار کلمه باشد. علاوه بر این که یادآوری تصویر راحت‌تر است، به خاطر سپاردن آن نیز در برابر استفاده از جمله‌ها و لغات راحت‌تر است. برای مثال در درس زیست‌شناسی به جای حفظ کردن فرایند فتوسنتر، به یادگیری و به خاطر سپردن تصویر چرخه‌ی آن بپردازید.
  • یادداشت کردن و خلاصه‌برداری از مطالب: یکی از تکنیک‌های طلایی حفظ کردن سریع برای کنکور یادداشت‌برداری و خلاصه‌نویسی است. یادداشت‌های شما باید خلاصه‌ای از آنچه که خود آموخته‌اید باشد نه کپی برداری از متن یک کتاب‌. در این روش تنها جملات، نکات و فرمول‌های مهم و کلیدی را یادداشت کنید. هدف از خلاصه‌نویسی یادآوری سریع مطالب در کمترین زمان ممکن است.
  • مرور کردن: فراموش کردن مطالب یک امر عادی است. برای جلوگیری از این اتفاق باید به مرور مرتب و زمان‌بندی شده مطلب‌ها بپردازیم. برای این کار از خلاصه‌برداری‌ها و یادداشت‌نویسی‌هایتان استفاده کنید. همچنین می‌توانید جملاتی که هایلایت کرده‌اید را دوباره بخوانید و تست‌های علامت‌دار را مرور کنید. در کل داشتن یک برنامه‌ی مروری مناسب در کنکور از شروط اصلی موفقیت است.
  • استفاده از ضمیر ناخودآگاه در حفظ کردن مطالب: استفاده از ضمیر ناخودآگاه در حفظ کردن سریع برای کنکور بسیار کاربردی است. حتما برایتان پیش آمده است که مطلبی را که در تلویزیون زیرنویس شده است را بدون مطالعه مجدد و فقط با یکبار دیدن به خاطر سپارید. این یکی از ویژگی‌های ضمیر ناخودآگاه است که برای حفظ کردن مطالب می‌توانید از آن استفاده کنید. برای مثال جدول‌ها، تصاویر و… را به میز مطالعه خود بچسبانید و دائم در معرض دید خود قرار دهید.
  • ارتباط برقرار کردن بین مطالب: یکی دیگر از تکنیک‌های حفظ کردن سریع برای کنکور، برقراری ارتباط بین مطالب است. شما باید بین مطالبی که قبل خوانده‌اید و مطلبی که الان در حال مطالعه آن هستید، یک ارتباط خوب و پایدار برقرار کنید. آن‌ها را با هم مقایسه کنید و یا با هم تطبیق دهید. در کنکور سوالات ترکیبی زیادی مطرح می‌شود؛ در نتیجه مطالعه‌ی تک بعدی مطالب هرگز کاربرد نخواهد داشت.  

اساس تکنیک mind map  دقیقا بر همین اساس است. شما یک کلمه از مطلب را بر وسط یک کاغذ سفید می‌نویسید و سپس هر چه که از آن به یاد آوردید، در اطراف آن یادداشت می‌کنید. در این صورت هم مطالب را به طور کامل دوره و مرور کرده‌اید.

  • مطالعه در جلسه‌ی کوتاه: توانایی مغز شما بعد از نیم ساعت مطالعه به شدت کاهش می‌یابد؛ در نتیجه جلسات مطالعاتی خود را به زمان‌های کوتاه تقسیم‌بندی کنید. برای مثال برای حفظ کردن دروس عمومی که بیشتر باید به خاطر سپرده شوند، جلسات ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای در هر بازه کفایت می‌کند. در دروس اختصاصی علاوه بر مطالعه‌ی متن کتاب، تست نیز بزنید. مطالب هر درس را به چند بخش تقسیم کرده و به جای حفظ کردن کلمه به کلمه مطالب، سعی کنید پاراگراف به پاراگراف آن را بخوانید و مفهوم پاراگراف‌ها را درک کنید.

کلام آخر

حال که با انواع حافظه و تکنیک‌های حفظ کردن سریع برای کنکور آشنا شده‌اید، وقت آن است که به تکرار و تمرین این مهارت‌ها بپردازید. حیف است که برای حفظ مطالب بسیار زحمت بکشید ولی در جلسه کنکور هیچ کدام از مطالب را به یاد نیاورید و در نهایت امتیاز تست‌ها را از دست بدهید. در نتیجه با پشتکار و تلاش فراوان به کسب این مهارت و تثبیت آن در خود بپردازید. با آرزوی موفقیت برای تک تک شما عزیزان.